Η βεντέτα και ….ο Σασμός!

|

Στην Κρήτη η έννοια “Σασμός” είναι γνωστή από τα πολύ παλιά χρόνια, πρόσφατα έγινε περισσότερο γνωστή με αφορμή το βιβλίο του Σπύρο Πετρουλάκη, και τη μεταφορά του στη μικρή οθόνη!

Τι σημαίνει, λοιπόν, η λέξη Σασμός;

Ο Σασμός είναι κατά κάποιο τρόπο… το αντίθετο της βεντέτας. Είναι η συμφιλίωση ανάμεσα σε δύο οικογένειες, προκειμένου να σταματήσει το χειρότερο κακό που μπορεί να ξεσπάσει ανάμεσά τους. Συνήθως επιτυγχάνεται με την ένωση τον δύο οικογενειών, είτε μέσω κουμπαριάς, είτε μέσω κάποιου γάμου.

Όπως αναφέρεται στο neapoliteia.gr oι ίδιες οι κοινωνίες εμφάνιζαν ανθρώπους, που αναλάμβαναν να μεσολαβήσουν σε διαφορές, τους λεγόμενους «σασμούς».
Εκτός από συμβιβαστές, λεγόταν και μεσίτες , μεσολαβητές, ή διαμεσολαβητές κλπ.
Ο συμβιβαστής κατόρθωνε «να σάζει τα πράματα», και γιατί ήταν χαρισματικός σε αυτό, αλλά παράλληλα και άνθρωπος με ισχυρή προσωπικότητα, και με σέβας αποδεχτό από όλους!
Πάνω στο ανθρώπινο επίπεδο για τις καλές σχέσεις, «δούλευε» ο συμβιβαστής, που μεσολαβούσε για να «σάσει τη δουλειά»!
Άνθρωπος με κύρος, σοβαρός, με ισχυρή προσωπικότητα, και προ πάντων εχέμυθος!
Δεν πρόδιδε σε καμία περίπτωση πράγματα και λεπτομέρειες που του εμπιστεύτηκαν, και που δεν έπρεπε σε καμία περίπτωση να μαθευτούν.
Έπρεπε όμως να έχει και ευγλωττία, να είναι ανοιχτό μυαλό, και το μυαλό του να παίρνει γρήγορα στροφές, να είναι ανοιχτομάτης, έμπειρος, και να ξέρει να μιλήσει κατά πως πρέπει, ανάλογα τη περίπτωση, πότε με το μαλακό, αλλά και πότε με το άγριο!
Πολλές φορές ο συμβιβαστής λειτουργούσε και σαν διαμεσολαβητής.
Δηλαδή, τον έστελναν άλλοι συχωριανοί του να μεσολαβήσει, να φτιαχτεί μια δουλειά, παράδειγμα σε αδέρφια που τσακωνότανε στη μοιρασιά της περιουσίας κλπ, και του λέγανε:
-Πήγαινε στους τάδε γιατί θα σφαγούνε! Πιάσε τον τάδε γιατί διαφωνεί με τους άλλους και θα ‘χουν κακά ξεμπερδέματα!
Σε πολλά περιστατικά που έχουν αναμειχθεί οι μεσολαβητές, σχεδόν σε όλα, «έχουνε σάσει τα πράγματα», και όχι μόνο έχουν καταφέρει να μονιάσουν, αλλά να γίνουν και συντεκνιές, κουμπαριές, συμπεθεριά με γάμους, αλλά να γίνουν ακόμα και αδελφοχτοί.
Οι αδελφοχτοί ήταν ανώτεροι από αδέρφια!
Σχίζανε τη παλάμη τους να βγάλει αίμα, και στη συνέχεια «κολάγανε τα χέρια», και έναν όρκο πως για πάντα θα είναι αδερφικοί φίλοι!
Και αυτό φυσικά το τηρούσαν εφ όρου ζωής!
-«Κόλατο!» Είναι η Μεσαρίτικη φράση, που δηλώνει πως ότι πεις δίνοντας το χέρι, αυτό αποδεικνύει και την αξία της τιμής σου σαν άνδρας, που ότι λέει το κάνει!
Οι άνθρωποι που δίνανε τα χέρια για συμβιβασμό, δεν υπήρχε περίπτωση στο μέλλον να επαναληφθεί προστριβή μεταξύ τους!

Αν κατά κάποιο τρόπο σε έναν συμβιβασμό, κάποιος το πατούσε πεισματικά και αθετούσε τη συμφωνία, τότε τον γιουχάρανε όλοι οι χωριανοί!

Πράγματι, η τοπική κοινωνία τον απέβαλε από το κοινωνικό σύνολο, και τον έριχνε στο περιθώριο!
Κανείς πλέον δεν τον υπολόγιζε, ούτε στο καφενείο τον κερνούσε κανείς, αλλά ούτε και που του μιλούσε, ούτε καλημέρα!
Μα και τέλειος συμβιβασμός να μην υπάρξει, τουλάχιστον γλύτωναν ένα φονικό ακόμα και έστω ακόμα και το ξέσπασμα μιας βεντέτας!
Αν κάποιος έκανε ένα φονικό ή μια άσεμνη πράξη σε γυναίκα, όπως βιασμό, αλλά οι άνθρωποι που ήταν θύματα, ήταν πράοι, λογικοί και φιλήσυχοι και δεν επεδίωκαν την ανάλογη ανταπόδοση, ο κόσμος παρακολουθούσε στενά τη ζωή του δράστη, και αν του συνέβαινε μια άτυχη στιγμή στην οικογένειά του, να σκοτωθεί ας πούμε ο γιός του, τότε ο λαός ένοιωθε πως εδώ λειτούργησε η «Θεία Δίκη»!
«Ετιμώρησέ τονε ο Θεός, απάνω στη ζωή του παιδιού του…» Ηταν η φράση που έλεγαν όλοι.
Σχεδόν έχουν ξεχαστεί πλέον οι συμβιβαστές σήμερα, γιατί ουδείς πλέον ασχολείται «πέραν απ’ τη πάρτε του»!
Σήμερα ελάχιστοι έχουν απομείνει σε όλη την Κρήτη που αποσκοπούν στο σασμό, σαν μια δουλειά που μπορεί να έκανε και ο πατέρας τους νωρίτερα.
Τί όμως ακριβώς έκανε ο μεσολαβητής τότε, και πως αναλάμβανε να «σάσει μια υπόθεση»;
Αν είχε κύρος, ο άνθρωπος αυτός, και ήταν ισχυρή προσωπικότητα, σίγουρα θα είχε και τον ανάλογο σεβασμό, και από τα δύο μέρη που ήταν μαλωμένοι.
Έτσι είχε σίγουρο το αποτέλεσμα! Η δουλειά του, πολλές φορές άγγιζε τα καθήκοντα δικηγόρου, αφού επενέβαινε σε δικαστικές υποθέσεις, που έπρεπε να πληρωθούν και αποζημιώσεις!
Και εδώ τους έπειθε να πληρώσει τη ζημιά ο θήτης στο θύμα, και στη συνέχεια να τα βρουν και να δώσουν τα χέρια!
Έτσι είχαν να αντιμετωπίσουν και εύκολες και δύσκολες περιπτώσεις.

Οι… Βεντέτες που συγκλόνισαν την Κρήτη!

Οκτώ ήταν οι μεγαλύτερες βεντέτες στην Κρήτη τα τελευταία εκατό χρόνια σύμφωνα με τις τοπικές εφημερίδες και τα ηλεκτρονικά μέσα του νησιού.
Οικογένειες Σαρτζέτη (Σαρτζετάκη) – Πεντάρη (Πενταράκη)—1910, Χανιά. Αιτία ήταν «ζήτημα τιμής». 119 νεκροί. Εληξε, όταν ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Ευάγγ. Πεντάρης ψήφισε για Πρόεδρο Δημοκρατίας τον Χρ. Σαρτζετάκη.

Γιάννης Παπαδονικολάκης, —1950, Ασή Γωνιά Χανίων. Τον σκότωσαν 32 χρόνια μετά το φόνο του δολοφόνου του αδελφού του, που είχε αποκαλύψει στον παπά του χωριού τους ένοχους του φόνου μιας γυναίκας.

Γιάννης Φραγκιαδάκης – Μανούσος Βεϊσάκης—1955, Βορίζα Ψηλορείτη. Αιτία: Η… υλοτόμηση ενός δάσους. Σε 2 ώρες σκοτώθηκαν 6 και έμειναν ανάπηροι 14. Στο μακελειό, εκτός από όπλα έπεσε και… χειροβομβίδα!

Δαμιανός Παρασύρης —1969. Μαχαίρωσε στο δικαστήριο το φονιά του αδελφού του, 24 χρόνια μετά.

Οικογένειες Κουκουλά – Μποτανάκη —1987, Κίσαμος Χανίων. Αιτία; Διαφορές για πρόβατα. Τρεις νεκροί, 3 τραυματίες.

Χαρίδημος Ι. Στριλιγκάς – Χαρίδημος Εμμ. Στριλιγκάς —1987, Λιβάδια Μυλοποτάμου. Αντίποινα σε φονικό, 4 νεκροί.

Γιάννης Παπαδόσηφος —1988, Ρέθυμνο. Σκότωσε το δολοφόνο του γιου του στο Εφετείο Πειραιά. (Είχε κρύψει το όπλο στη γενειάδα του).
Οικογένειες Δικωνυμάκη – Μουζουράκη, —1994, Πάτημα Αποκορώνου. Εκδίκηση για το φόνο της μητέρας Μουζουράκη, 6 νεκροί.

Πηγή πληροφοριών

Προηγούμενες

Παναγία η Μυρτιδιώτισσα

Γεώργιος Γιαννακάκης Aegean – Τυμπάκι

Επόμενη

Σχολιάστε